Odmowa chodzenia do szkoły – jak pomóc pokonać lęk

Cel szkolenia: Zrozumienie różnicy między wagarowaniem a lękową odmową chodzenia do szkoły, opanowanie narzędzi diagnostyki funkcjonalnej problemu oraz wdrożenie protokołu stopniowego powrotu ucznia do środowiska szkolnego.

Moduł 1: Diagnoza funkcjonalna – dlaczego uczeń zostaje w domu?

• Wagarowanie vs Odmowa lękowa: Kluczowe różnice w motywacji i zachowaniu (rola lęku, postawa rodziców, świadomość problemu).
• Cztery funkcje odmowy (wg Kearneya i Silvermana):
  1. Unikanie bodźców wywołujących negatywne emocje (np. hałas, testy).
  2. Ucieczka przed trudnymi sytuacjami społecznymi (np. bullying, lęk przed oceną).
  3. Poszukiwanie uwagi/bliskości osób bliskich (lęk separacyjny).
  4. Poszukiwanie wymiernych korzyści poza szkołą (np. gry komputerowe, sen).
• Somatyzacja: Jak lęk manifestuje się poprzez bóle brzucha, wymioty i migreny tuż przed wyjściem do szkoły.

Moduł 2: Błędne koło unikania i rola akomodacji

• Mechanizm utrwalania problemu: Jak każda kolejna godzina spędzona w domu obniża lęk doraźnie, ale drastycznie zwiększa go w perspektywie jutra.
• Akomodacja rodzinna: Jak rodzice (często nieświadomie) pomagają lękowi, pozwalając dziecku zostać w domu, co paradoksalnie pogarsza jego stan.
• Wpływ nauczania zdalnego: Dlaczego dla ucznia lękowego powrót do edukacji stacjonarnej jest szczególnie trudnym wyzwaniem.

Moduł 3: Protokół „Małych Kroków” – plan powrotu

• Zasada „Szybciej znaczy łatwiej”: Dlaczego kluczowe jest przerwanie izolacji w ciągu pierwszych dwóch tygodni.
• Drabina ekspozycji: Tworzenie planu stopniowego powrotu (np. najpierw podjechanie pod szkołę, potem spotkanie z wychowawcą w pustej sali, potem jedna lekcja wybranego przedmiotu).
• Elastyczność planu: Jak modyfikować plan dnia, by uczeń odnosił małe sukcesy zamiast doświadczać kolejnych porażek.

Moduł 4: Zadania dla szkoły i nauczycieli

• Bezpieczna baza: Wyznaczenie osoby pierwszego kontaktu, do której uczeń może się udać w momencie ataku paniki w szkole.
• Dostosowania na start: Czasowe zawieszenie oceniania, zmiana formy odpowiedzi, prawo do opuszczenia sali bez zbędnych pytań.
• Praca z klasą: Jak przygotować rówieśników na powrót kolegi/koleżanki, by uniknąć stygmatyzacji i nadmiaru pytań.

Moduł 5: Współpraca z rodzicami – przymierze przeciw lękowi

• Psychoedukacja rodziców: Jak pomóc rodzicom stać się „trenerami odwagi” zamiast „ratownikami”.
• Poranny rytuał: Wypracowanie konkretnych procedur na trudne poranki (minimalizacja negocjacji, jasne komunikaty).
• Dom jako miejsce „nudne”: Jak sprawić, by czas spędzony w domu w godzinach lekcyjnych nie był atrakcyjny (ograniczenie dostępu do rozrywek).