Cel szkolenia: Zrozumienie mechanizmu powstawania tików, rozpoznawanie zaburzeń współwystępujących oraz wdrożenie metod behawioralnych i dostosowań szkolnych, które poprawią komfort nauki ucznia.
Moduł 1: Kliniczny obraz tików i Zespołu Tourette’a
- Definicje i klasyfikacje: Różnice między tikami przejściowymi a przewlekłymi oraz kryteria diagnostyczne Zespołu Tourette’a według ICD-10 i DSM-5.
- Rodzaje tików: Tiki ruchowe i wokalne, proste i złożone. Czym jest kopro- i echolalia (mity vs. rzeczywistość).
- Dynamika objawów: Dlaczego tiki „falują” (nasilają się i słabną) i dlaczego często nasilają się w domu po powrocie ze szkoły?
Moduł 2: „Góra lodowa” Tourette’a – zaburzenia współwystępujące
- Więcej niż tiki: Omówienie najczęstszych współtowarzyszy: ADHD (nadpobudliwość), OCD (natręctwa), trudności w nauce oraz zaburzenia lękowe.
- Wpływ na funkcje wykonawcze: Jak tiki i próby ich powstrzymywania wpływają na koncentrację, pamięć operacyjną i męczliwość ucznia.
Moduł 3: Behawioralny model tiku – mechanizm „poprzedzający”
- Uczucie poprzedzające (premonitory urge): Zrozumienie tiku jako reakcji na narastające napięcie w ciele.
- Błędne koło powstrzymywania: Dlaczego zakazywanie dziecku tikania jest nieskuteczne i szkodliwe.
- Analiza funkcjonalna: Identyfikacja czynników, które nasilają tiki w środowisku szkolnym (stres, ekscytacja, zmęczenie).
Moduł 4: Współczesne metody terapii (HRT i ERP)
- Trening Odwracania Nawyku (HRT): Na czym polega nauka reakcji konkurencyjnej wobec tiku.
- Ekspozycja z Powstrzymaniem Reakcji (ERP): Budowanie tolerancji na uczucie poprzedzające bez wykonywania tiku.
- Rola farmakoterapii: Kiedy leki są niezbędne i jakie skutki uboczne mogą objawiać się w szkole (np. senność).
Moduł 5: Dostosowania szkolne i organizacja pracy
- Modyfikacja wymagań: Wydłużony czas na sprawdzianach, możliwość pisania na komputerze (jeśli tiki dotyczą dłoni), zwolnienie z głośnego czytania.
- Strategia „wentyla bezpieczeństwa”: Wyznaczenie miejsca i czasu, w którym uczeń może swobodnie „wytikać się” bez świadków.
- Redukcja stresu egzaminacyjnego: Jak przygotować ucznia z tikami do egzaminów zewnętrznych.
Moduł 6: Edukacja rówieśnicza i dobrostan emocjonalny
- Budowanie klimatu akceptacji: Jak rozmawiać z klasą o tikach, by zapobiegać dokuczaniu i stygmatyzacji.
- Wzmacnianie samooceny: Jak pomóc uczniowi budować tożsamość opartą na zasobach, a nie na chorobie.
Współpraca z rodzicami: Jak wspólnie monitorować nasilenie objawów i skuteczność wprowadzonych strategii.
