Zachowania trudne – jak je rozumieć i im zapobiegać

Cel szkolenia: Nabycie umiejętności „czytania” zachowań trudnych jako formy komunikacji, opanowanie narzędzi analizy funkcjonalnej oraz wdrożenie strategii, które redukują napięcie i zapobiegają eskalacji konfliktów.

Moduł 1: Zachowanie jako wierzchołek góry lodowej

• Zmiana paradygmatu: Zachowanie trudne to nie zła wola, ale brak umiejętności lub sposób na zaspokojenie potrzeby.
• Klasyfikacja zachowań: Od zachowań przeszkadzających, po zachowania agresywne i autoagresywne.

Moduł 2: Detektyw w klasie – Analiza Funkcjonalna (FBA)

• Model ABC: Analiza związku między Poprzednikiem (A – Antecedent), Zachowaniem (B – Behavior) a Konsekwencją (C – Consequence).
• Cztery funkcje zachowania: Dlaczego dziecko to robi?
  1. Ucieczka/Unikanie (np. trudnego zadania).
  2. Uwaga (poszukiwanie kontaktu z dorosłym lub rówieśnikiem).
  3. Dostęp do konkretnej rzeczy/aktywności.
  4. Stymulacja sensoryczna (potrzeby wewnętrzne).
• Arkusz obserwacji: Jak zbierać dane, które pozwolą nam dostrzec powtarzalne wzorce.

Moduł 3: Strategie Proaktywne – Zapobieganie (Zanim wybuchnie)

• Modyfikacja środowiska: Jak struktura, jasne zasady i przewidywalność zmniejszają liczbę zachowań trudnych.
• Wsparcie komunikacji: Tworzenie alternatywnych sposobów wyrażania potrzeb (jeśli dziecko nie umie poprosić o przerwę, zacznie rzucać kredkami).
• Trening umiejętności brakujących: Nauczanie zachowań zastępczych, które pełnią tę samą funkcję, co zachowanie trudne, ale są akceptowalne społecznie.

Moduł 4: Strategie Reaktywne – Zarządzanie kryzysem (Gdy wybuchnie)

• Krzywa eskalacji: Rozpoznawanie faz narastania napięcia i dopasowanie interwencji do każdego etapu.
• Techniki deeskalacji: Postawa ciała, ton głosu, technika „zdartych drzwi”, odwracanie uwagi.
• Bezpieczeństwo przede wszystkim: Procedury postępowania w sytuacjach zagrożenia zdrowia (co robić, a czego absolutnie unikać).

Moduł 5: Co po wybuchu? – Naprawa i wyciąganie wniosków

• Metoda „Time-in” zamiast „Time-out”: Budowanie relacji po trudnym incydencie.
• Rozmowa naprawcza z uczniem: Jak analizować sytuację z dzieckiem.
• Wsparcie grupy: Jak pracować z klasą, która była świadkiem trudnego zachowania rówieśnika.