Algorytm postępowania w przypadku samookaleczenia bez intencji samobójczych u dzieci i młodzieży

Samookaleczenia (samouszkodzenia) stanowią złożony problem, zwłaszcza u dzieci i młodzieży. Postępowanie w tych przypadkach wymaga szczególnej uwagi i zrozumienia, a algorytm działań powinien być starannie dostosowany do indywidualnych potrzeb każdego pacjenta. Poniżej przedstawiamy algorytm postępowania w przypadku samookaleczeń bez intencji samobójczych u dzieci i młodzieży.

W sytuacji, gdy dziecko lub nastolatek zgłasza lub istnieje podejrzenie o dokonywanie samookaleczeń, postępowanie obejmuje następujące kroki: 

  1. Pierwszym etapem jest dokładna ocena obrażeń wynikających z samouszkodzeń. 
  2. Następnie przeprowadza się analizę intencji związanych z ewentualnym samobójstwem. 
  3. Kolejnym krokiem jest kompleksowa ocena różnych aspektów związanych z samookaleczeniem. 
  4. Wreszcie podejmuje się konkretne działania, dostosowane do zgłoszonych lub zidentyfikowanych trudności.

Powiadomienie rodziców/opiekunów:

  • Ze względu na potencjalne zagrożenie zdrowia i życia, należy powiadomić rodziców/opiekunów o samookaleczeniach.
  • Sposób przekazania informacji powinien być ustalany indywidualnie, uwzględniając dobro pacjenta.

Ocena konieczności interwencji medycznej:

  • W przypadku stwierdzenia konieczności interwencji lekarskiej, wskazać konkretne miejsce, gdzie pomoc może zostać udzielona.
  • W przypadku niepełnoletnich, zobowiązać rodziców/opiekunów do udania się we wskazane miejsce.

Ocena myśli suicydalnych:

  • Konieczność oceny ewentualnych myśli samobójczych.
  • Określenie ryzyka podjęcia próby samobójczej i podjęcie działań adekwatnych do poziomu tego ryzyka.

Ocena stanu psychologicznego:

  • W przypadku chronicznych, nawracających, nietypowych lub ciężkich samookaleczeń, przeprowadzenie oceny stanu psychicznego.
  • Badanie psychiatryczne z ukierunkowaniem na wykrycie obecności zaburzeń psychicznych i ich ewentualne leczenie.

Ocena wzorców samookaleczeń:

  • Analiza elementów podlegających ocenie, takich jak liczba ran, częstość epizodów, miejsce, wzór ran, użyte narzędzia itp.
  • Ustalenie powtarzalnych wzorców i czynników spustowych.

Opracowanie konceptualizacji problemu:

Wypracowanie kompleksowej konceptualizacji problemu, uwzględniającej czynniki ryzyka i spustowe, zasoby i słabe strony pacjenta, rodziny oraz otoczenia społecznego.

Psychoedukacja:

  • Prowadzenie działań psychoedukacyjnych skierowanych zarówno do dziecka/adolescenta, jak i rodziców/opiekunów.
  • Przekazywanie informacji na temat objawów, czynników ryzyka, metod postępowania i zakresu wsparcia.

Działania terapeutyczne:

Indywidualne dostosowanie działań terapeutycznych do zgłoszonych lub zidentyfikowanych trudności.

Leczenie farmakologiczne w przypadku występowania zaburzeń psychicznych.

Hospitalizacja w wypadku wysokiego ryzyka:

Rozważenie hospitalizacji w oddziale całodobowym z intensywnym leczeniem stacjonarnym w przypadku wysokiego ryzyka samobójstwa, chronicznych samouszkodzeń lub istnienia poważnych zaburzeń psychicznych.

Ważne jest, aby każdy przypadek samookaleczeń był traktowany indywidualnie, a podejście terapeutyczne uwzględniało zarówno aspekty fizyczne, jak i psychiczne pacjenta. Skoordynowane działania zespołu terapeutycznego, w tym lekarzy, psychologów i rodziców, są kluczowe dla skutecznego wsparcia i leczenia dzieci i młodzieży dokonujących samookaleczeń.