Spektrum zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego

Spektrum zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego-1

Do zaburzeń ze spektrum obsesyjno-kompulsyjnego zaliczamy takie zaburzenia, jak trichotillomania, dermotillomania, zaburzenia tikowe, OCD i dysmorfofobia. Zmiany w klasyfikacji – łączące te zaburzenia – wprowadzone w DSM-5 w dużej mierze są reakcją na rozwijaną od początku lat 90. XX w. koncepcję pojęcia spektrum zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (Hollander, Benzaquen, 1996), która wyłoniła się z obserwacji dotyczących istnienia wielu cech wspólnych w odniesieniu do OCD i innych zaburzeń. Zasadnicze podobieństwo dotyczy cech klinicznych, czyli występowania powtarzalnych zachowań, w tym rytuałów oraz myśli o charakterze natrętnym, zazwyczaj umiejscawianych na kontinuum obejmującym różne wymiary, w tym kompulsyjno-impulsywny, dobry wgląd – słaby wgląd oraz behawioralno-poznawczy. Wymiar behawioralno-poznawczy pozwala na powiązanie z jednej strony zaburzeń tikowych, trichotillomanii, dermatillomanii, poprzez zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne z przeważającymi czynnościami natrętnymi, z zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym z dominującymi myślami natrętnymi oraz dysmorfofobią z drugiej (rys. 1). Na związki między wymienionymi zaburzeniami wskazuje nie tylko ich częste współwystępowanie lub podobne objawy kliniczne, lecz także zbliżone behawioralne oraz poznawcze mechanizmy odpowiedzialne za utrwalanie się objawów, leżące u podstaw tworzenia skutecznych metod postępowania.

Rysunek 1. Spektrum zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego w wymiarze behawioralno-poznawczym (źródło: A. Bryńska i T. Srebnicki);
Rysunek 1. Spektrum zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego w wymiarze behawioralno-poznawczym (źródło: A. Bryńska i T. Srebnicki);

W spektrum zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego

W klasyfikacji zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (American Psychiatric Association [APA], 2013) OCD umieszczono w nowej kategorii diagnostycznej (obsessive-compulsive and related disorders), w której oprócz zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego znalazły się m.in. trichotillomania, dermatillomania (excoriation/skin-picking disorder) oraz dysmorfofobia. Dodatkowa zmiana dotyczy także konieczności dookreślenia poziomu wglądu pacjenta w przypadku zdiagnozowania zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego.