ADHD – Zespół nadpobudliwości ruchowej z zaburzeniami uwagi

Zespół nadpobudliwości ruchowej z zaburzeniami uwagi (Attention Deficyt/Hyperactivity Disorder – ADHD) należy do grupy zaburzeń eksternalizacyjnych, których objawy są wyrazem trudności w zakresie kontrolowania własnego zachowania. Dzieci otrzymujące takie rozpoznanie przejawiają trwałe, zaburzone wzorce funkcjonowania w trzech obszarach: nadruchliwości, nadmiernej impulsywności oraz zaburzeń koncentracji uwagi, a nasilenie symptomów jest zdecydowanie większe niż u dzieci w tym samym wieku i na tym samym poziomie rozwoju.

Obraz omawianego zaburzenia zmienia się z wiekiem.Pierwsze symptomy pojawiają się już we wczesnym dzieciństwie i są to na ogół nadruchliwość i wzmożona impulsywność. Ich największe nasilenie przypada na początek nauki w szkole podstawowej i stopniowo ulega zmniejszeniu, w okresie adolescencji jest zdecydowanie mniejsze w porównaniu z okresem wczesnego dzieciństwa – często przyjmuje formę stale obecnego niepokoju i napięcia. Nasilenie nadruchliwości i impulsywności spada z wiekiem, natomiast najdłużej – także w dorosłości- utrzymują się problemy związane z zaburzeniami uwagi.

Deficyty w zakresie koncentracji uwagi, objawy nadruchliwości i impulsywności powodują pogorszenie funkcjonowania osób z rozpoznaniem ADHD. Trudności wiążą się z problemami w zakresie regulacji emocji (na ogół nadmierna intensywność reakcji), którym często towarzyszy nieadekwatna ocena sytuacji społecznej, co często zaburza relacje z rodzicami i negatywnie wpływa na możliwość nawiązania satysfakcjonujących relacji z rówieśnikami. Słaba zdolność do planowania, samokontroli i złe zarządzanie czasem połączone z zaburzeniami koncentracji uwagi powodują, że osoby dotknięte tym zaburzeniem nie osiągają sukcesu w postaci oczekiwanych wyników w nauce, często kończą edukację poniżej swoich możliwości. W wielu przypadkach uniemożliwia to młodemu człowiekowi osiągnięcie pełnej niezależności i rozwój pozytywnej samooceny. Zwiększonej impulsywności towarzyszą wypadki komunikacyjne, urazy, a także kłopoty w zakresie przestrzegania prawa.

Trudności osób z ADHD mogą być nasilone powikłaniami występującymi powszechnie, takimi jak: zaburzenia depresyjne, lękowe, poważne zaburzenia zachowania lub nieprawidłowy rozwój osobowości. Jednak postawiona diagnoza i podejmowane, adekwatne oddziaływania skutecznie zwiększają szansę optymalnego rozwoju, satysfakcjonującego funkcjonowania osoby dotkniętej objawami ADHD i redukują prawdopodobieństwo pojawienia się zaburzeń współwystepujących.     

Serdecznie zapraszamy do zgłębiania wiedzy na ten temat, aby lepiej zrozumieć funkcjonowanie osoby z ADHD.

Interwencje poznawczo – behawioralne w terapii nastolatka z ADHD

ADHD, określane jako zespół hiperkinetyczny lub inaczej – zespół nadpobudliwości psychoruchowej jest częstym zaburzeniem neurorozwojowym. Dotyka dzieci, młodzież i dorosłych na całym świecie. Zaburzenie to, często współistnieje z innymi zaburzeniami, co utrudnia diagnozę i leczenie (Barbaresi i in., 2020). Nastolatki z ADHD mogą mieć trudności w szkole, domu, relacjach społecznych i codziennym funkcjonowaniu, co z kolei może przyczyniać się do rozwoju zaburzeń lękowo – depresyjnych. Terapia ADHD jest wyzwaniem ze względu na obszerny i zróżnicowany obraz zaburzenia oraz częste trudności nastolatków z kontrolą emocji, procesami hamowania czy samoświadomością. W związku z tym, techniki CBT są coraz częściej stosowane, jako metoda pracy z nastolatkiem z ADHD, a przegląd rodzajów terapii zmniejszających objawy oraz poprawiających funkcjonowanie jest ważnym zagadnieniem.